De ICT Onderwerpenkaart

Voor het ICT Jaarplan waar ik bij betrokken ben, zocht ik nog een ordeningstructuur voor alle onderwerpen die langsvliegen. Na enig peinzen, ben ik tot een lagenmodel gekomen. Deze deelt alle Informatie/Techniek gerelateerde onderwerpen op in de volgende lagen:

  • Sturing: De laag waarin governance over IT plaatsvindt en managementinformatie geborgd ligt.
  • Mensen: De laag die aandacht geeft aan professionalisering, cultuur en gedrag.
  • Processen: De laag die het werk omschrijft en de vraag “Wat doen we?” beantwoordt.
  • Applicaties: De laag die omschrijft waarmee we ons werk doen en de vraag “Met welke systemen?” beantwoordt.
  • IT Omgeving: De laag die de besturingssystemen en generieke IT systemen (Middle-ware) beschrijft. Hier ligt de vraag “Waarop draaien de systemen?”.
  • Infrastructuur: De faciliterende nutsvoorziening die dit alles mogelijk maakt.

IT Lagen en Onderwerpen

Ik gebruik het om tijdens dialogen te voorkomen dat ‘alles-met-alles’ te maken heeft, complexiteit te verminderen en activiteiten te kunnen duiden. Er zou best enige discussie mogelijk zijn over de lagen zelf en de schikking van onderwerpen daarbinnen enzo. Belangrijker dan dat het perfect klopt, volgens ieders wereldbeeld, is dat ik een onderlegger heb die werkbaar is.

Zelf printje maken op hoge resolutie? Download hier.

Mijn eerdere visualisaties over Devices en Professionalisering.

Vrijheid, Vaardigheid en Verantwoordelijkheid

Gisteren schreef ik al over het ICT Jaarplan waar ik mee bezig ben. Behalve een visualisatie van devices, heb ik er nu eentje die drie aspecten van de menselijke kant in beeld brengt. Ik had iets nodig dat niet alleen de vrijheid weergeeft aan de ene kant maar ook de randvoorwaarden die er voor nodig zijn aan de andere kant. Een ICT beleidsplan dat begrippen als ‘BYOD‘ en ‘Anytime, Anywhere’ gebruikt, ademt vrijheid. Tegelijkertijd stelt dit ook eisen aan de professionalisering en het verantwoordelijkheidsbesef van mensen.

Vrijheid, Vaardigheid en Verantwoordelijkheid

 

Toelichting:

  • De drie bollen zijn een soort Venndiagram, dat laat zien dat de professional in vrijheid kan handelen, mits hij vaardig en verantwoordelijk is.
  • De vrijheid uit zich in het kunnen kiezen van zijn of haar eigen apparaat en de toegang tot informatie op elke plek en tijdstip.
  • De vaardigheden zijn nodig op de drie terreinen van TPACK.
  • De verantwoordelijkheid heeft te maken met gedrag en informatiebeveiliging. Om te stimuleren dat de juiste informatie gebruikt wordt, het niet in onjuiste handen komt en het verkrijgen ervan geen onevenredig beslag legt op middelen.

Ik wil deze visualisatie gebruiken om mijn pleidooi te ondersteunen: als de vrijheid komende jaren toeneemt, moeten de vaardigheden en verantwoordelijkheden evenredig toenemen.

Zelf printje maken op hoge resolutie? Download hier.

De Device Kaart

Ik ben de laatste tijd bezig met een ICT jaarplan voor onze instelling. Behalve aandacht voor sturing, mensen en processen wordt daarin ook aandacht gegeven aan ‘devices’. Om alles uit elkaar te houden heb ik de onderstaande visualisatie gemaakt. Losjes geïnspireerd op producten van De Argementenfabriek.

Toelichting:

  • De kolommen: De middelste toont de apparatuur. Aan de linkerkant is deze verbonden met situaties waarin de instelling deze niet bezit. Aan de rechterkant juist wel. “Van Ons” is in dit geval van de onderwijsinstelling.
  • De labels: Deze tonen de besturingssystemen (of Operating Systems). De meest ‘gangbare’ zijn vermeld.
  • De “Anywhere” vakken: Deze tonen de locatie van het apparaat.
  • De “Manage” vakken: Deze tonen een kreet die aangeeft wat voor vorm van beheer er is.
  • De pijlen: Er is hier sprake van twee ontwikkelingen:
    • Verticaal: van veel door de instelling beheerde apparatuur naar meer door de eindgebruiker beheerde apparatuur.
    • Horizontaal: van apparatuur van de instelling naar meer van de eindgebruiker of leverancier. (“Van SAAS” genoemd omdat het anders niet in het cirkeltje past 😉 )

Ik gebruik deze visualisatie om de dialoog met aanspraakmakers te ondersteunen.

Zelf printje maken op hoge resolutie? Download hier.

 

D.O.E.L. 2012 – 11

Omdat je soms rechts niet weet wat je links allemaal doet hieronder een overzicht voor mezelf. Omdat ik recent geen nieuwe afkortingen verzonnen had, heb ik er weer eentje bedacht (D.O.E.L. = Wat Deed, Onderzocht, Experimenteerde en Las ik?).

Wat deed ik?

  • Ik bezocht de bijeenkomst van het Netwerk Informatiemanagers in MBO.
  • Ik heb een publicatie in de Hoe?Zo! reeks geschreven voor Kennisnet, dat de praktische toepassing van Triple A laat zien.
  • Ik bezocht Dé Onderwijsdagen en blogde daar deze artikelen.
  • Ik bezocht de MBO City conferentie en blogde er deze artikelen.
  • Ik maakte een zogenaamde Informatiekaart voor onze medewerkers van het Zorgplein. Deze brengt alle informatie in kaart die verschillende collega’s willen registreren tijdens zorgtrajecten en extra hulp voor studenten. Het uiteindelijke doel hiervan is overzicht kunnen bieden zodat het rendement van onze zorg voor studenten beter meetbaar is.
  • Ik heb een offerte gevraagd en behandeld voor het upgraden van onze ELO.
  • Ik heb een regio-rapportage gemaakt waarin adressen van onze VO leerlingen gebruikt zijn om:
    • GPS-coördinaten te genereren en zo een kaart met markers te maken. Daarnaast kon ik het geografische zwaartepunt berekenen.
    • Het aantal leerlingen per RMC regio en per buurt van Tilburg te berekenen.
  • Ik heb een concept jaarplan geschreven voor onze instelling, dat het “Integrale ICT Beleid” vertaald naar een plan voor 2013.
  • Ik nam deel aan een Qlikview webinar.
  • Ik werkte samen met een collega aan een Functioneel Ontwerp voor de generieke ICT voorzieningen waar we als team behoefte aan hebben. Het legt de nadruk op de behoefte van een kenniswerker.
  • Ik heb samengewerkt aan een plan voor een smartphone app voor onze dagroosters.
  • Samengewerkt aan de ontwikkeling van een instrument dat ons InformatiePortfolio in beeld brengt en ontsluit.
  • Ik heb meegewerkt aan een evaluatie van ons managementdashboard.
  • Ik heb een mapping gemaakt tussen de functionaliteit van een ouder pakket en Triple A.

Wat onderzocht ik?

  • Hoe je woonplaats gegevens kunt vertalen naar RMC regio, met behulp van deze tabel.
  • Hoe je postcode gegevens kunt vertalen naar buurten in een stad, zoals hier.

Wat experimenteerde ik?

  • Of je met GPS Visualizer adresgegevens kunt vertalen naar GPS coördinaten en daar kaarten van kunt maken.
  • Of je met Qlikview snel en laagdrempelig data kunt gebruiken om rapportages en overzichten te creëren.

Wat las ik?

Deze post maakt deel uit van de serie D.O.E.L. en somt op wat ik Deed, Onderzocht, Experimenteerde en Las. Ik hoop dat ik hierdoor later terug kan kijken op mijn ontwikkeling. Vooruitkijken moet natuurlijk ook, maar dat doe ik op andere manieren.

De oneindige jukebox

Ik heb mijn antenne voor nieuwe vormen van visualisaties altijd aan staan. Soms is de manier van visualiseren interessant, los van het onderwerp waar het over gaat. Nog beter is het als zowel de visualisatie als de inhoud je liggen. In dit geval maakte de combinatie van toegepaste visualisatie en muziek mij nieuwsgierig.

Onderstaand diagram toont het nummer “Locus Priory” (van Saltillo‘s album Monocyte) na analyse door de “Oneindige Jukebox”. Het analyseert een track, ontdekt op welke momenten de muziek dezelfde kenmerken vertoont. Op deze tijdstippen kan er gesprongen worden naar een ander deel van de track. Hieronder zichtbaar als lussen. Als je dit willekeurig doet krijg je een oneindig aantal paden door het nummer heen en kan het dus oneindig lang duren.

Als je het wilt horen en zien, klik dan hier.

Het is afkomstig van Echonest, die allerlei muziek-analyses als service bieden. Deze is gebouwd door Paul Lamere, die schrijft over muziektechnologie op zijn blog.

Tweetarchief van #mbocity

Gisteren bezocht ik met veel plezier “MBO City“. Hieronder volgt een archief van alle tweets met de hashtag #mbocity. Het lijkt erop dat ik er geen gemist heb, maar verder geen garantie. 😉

Ze zijn als volgt gemaakt:

  • Downloaden van Archivist.
  • Zoeken op hashtag #mbocity.
  • Exporteren naar text (tab gescheiden bestand) of naar xml.
  • Importeren in Excel, met tab als scheidingsteken.

Hier als taart om te patsen:

Hieronder alle losse tweets! In het zoekvenster kun je een woord intypen. De tabel past zich dan tijdens het typen aan, met alleen die tweets die dat woord bevatten. Ook is sorteren mogelijk. Mijn blogposts zijn overigens hier te vinden.

[table id=12 /]

Leve de ja-cultuur

Hans Becker sluit de dag voor mij met “Leve de Ja-cultuur” en begint met het relativeren van het belang van een opleiding. Karaktereigenschappen als lef en doorzettingsvermogen, visie maken en enthousiasmeren leer je niet op de opleiding. Als bestuurder van een grote zorginstelling praat hij vermakelijk en uit ervaring over de nadelen van top-down en de bottom-up spagaat.

Hij trachtte hier uit te komen door ‘Culturele Sturing’ van zijn instelling (Humanitas). Deze gaat uit van:

  • Eigen regie beleggen bij mensen. Mensen de baas over hun eigen leven laten blijven. En dan niet slechts als motto, maar maak dat eens concreet.
  • Eigen activiteit: Je moet niet voor mensen zorgen, maar organiseren dat ze voor zichzelf kunnen zorgen.
  • Eigen geluk komt van eigen regie en eigen baas.
  • Je mag geen NEE zeggen! Het is niet dat alles kan, maar begin de dialoog met “Ja”. Verderop blijkt wel wat iemand nodig heeft en wat hem echt helpt op een betaalbare manier.

Hij schreef er ook een boek over.

Toezicht: Last of Zegen?

Tot nu toe heb ik weinig met de Inspectie rechtstreeks te maken. Hoogstens bij het tot stand komen van rendementscijfers en rapportages daarover. Dus ik was nieuwsgierig naar Rick Steur zijn verhaal “Toezicht: last of zegen?”.

Rick beperkt dat hier tot hun onderliggende visie over het toezicht op leraarschap en ontwikkeling. Hij citeert daarbij Parker Palmer over de relatie met jezelf en anderen. Parker stelt niet de ‘WAT’ vraag maar de ‘WIE’ vraag: je geeft geen vak, je geeft geen les, maar je geeft jezelf. Daarom heeft de professionaliteit van een leraar ook te maken met spirituele intelligentie.

Om niet direct de diepte in te gaan vertelt hij over ‘UW’ maatschappelijke opdracht. Deze opdracht voor docenten houdt verband met het maatschappelijk middenveld en de aanspraakmakers (beter woord dan stake-holders volgens hem). De Inspectie heeft daar slechts een bijrol in: de aanspraakmaker informeren over de kwaliteit.
Hij toont een governance model met drie niveau’s: public, corporate en professioneel. Deze laatste is zeker zo belangrijk volgens hem. De docent staat op de brug tussen betekenisvol onderwijs dat inspireert voor studenten en maatschappelijk zinvol onderwijs dat binnen kaders blijft. “Die brug, dat is de onderwijzer.” Hij haalt daarom Richard Elmore aan “If you can’t see it in the classroom, it’s not there.” Als daar geen inspiratie is, dan verandert er niets.

Matthieu Weggeman zegt: “Leidinggeven aan professionals? Niet doen!” Laat ze zelf beslissingen nemen maar laat ze die ruimte verdienen door goed genoeg te zijn. Dat geldt ook voor onderwijs volgens Rick.

Rick benadrukt: Schoolontwikkeling = Personeelsontwikkeling!

Dat gaat niet alleen om individuele ontwikkeling, maar ook teamontwikkeling. Hij vraagt aanwezigen: Weet u waar u staat in uw ontwikkeling? Slaagt de school erin om een rijke leeromgeving voor docenten neer te zetten?
Uit onderzoek blijkt namelijk dat personeelsbeleid vaak een losse wereld is, naast die van het onderwijsbeleid. Daarnaast besteden teams veel aandacht aan organisatie en minder aan onderwijs. Hij adviseert een cultuur zonder vrijblijvendheid te stimuleren: leren is onze kernactiviteit en geldt dus bij uitstek voor onszelf! Collegiaal is niet altijd hetzelfde als professioneel! Als je heel ‘collegiaal’ geen feedback durft te geven aan elkaar.

Tips van Rick:

  • Maak de inspectie niet te belangrijk, je loopt dan risico op ‘vervreemding’ door te grote gerichtheid op het beoordelingskader van inspectie. Dit is paard achter de wagen spannen!
  • Zet de inspectie niet in als alibi om niet zelf hoeven te zeggen wat er moet gebeuren. Door je eigen wijzende vingertje onterecht uit te besteden aan de inspectie.

Samenvattend: Inspectie is een

  • Last: als u uw oren ernaar laat hangen.
  • Zegen: als u de benadering in professionaliteit van inspectie meeneemt en overvleugelt met uw eigen ambities.

Na aanleiding van vragen uit de zaal:

  • In PO is de SCHOOL ‘goed’, binnen VO zie je dat een SECTOR (vmbo, havo) van een school goed of slecht is. Voor MBO is het complexer: de verschillen tussen opleidingen binnen een instelling zijn groter dan tussen instellingen. ‘Blaming and faming’ van scholen is dan moeilijk ook al vraagt het nieuwe regeerakkoord daar eigenlijk om. Dat is een opdracht waar de inspectie nog niet uit is.
  • Waarom wordt de inspectie niet ingezet aan de voorkant (of is er vertrouwen als in Finland) in plaats van die controle achteraf altijd? Rick gaat uit van ‘verdiend vertrouwen’. Als je goed genoeg bent, dan durf je dat te laten zien. Het dossier ‘Onderwijstijd’ is zo’n voorbeeld van een gemeenschappelijk koppijn-dossier. Inspectie is ‘slechts’ een meteropnemer. En er wordt af en toe ook een potje van gemaakt. Scholen die dat op orde hebben worden er jaren niet op onderzocht.
  • Toezicht verandert per komend jaar: de toezichtslast gaat afnemen. Maar: kwaliteitszorg in de kast op het bestuursbureau maakt geen sterke indruk. Het moet beleefd worden door de professional op de werkvloer.

Update: De presentatie is hier te downloaden.

Implementeren, hoe doe je dat?

Leo van den Hoek vertelt over de HOE van Focus op Vakmanschap aan de hand van drie instrumenten. Het is nogal een majeure verandering: én nieuwe wetgeving, én beleid, én onderwijs en wijze van werken. Daarnaast moet ‘het huis op orde’ en de ‘lat omhoog’.

Hij zegt dat elk veranderingsproces vier rollen kent:

  • Sponsor: die heeft de macht.
  • Change agent: krijgt de opdracht het te regelen.
  • Target: is onderwerp van de verandering.
  • Advocate: heeft een mening maar niet altijd invloed.

Het wordt pas leuk als blijkt dat mensen soms de rol van een ander overnemen of meerdere rollen hebben. Hoe het niet werkt:

  • Onvoldoende evenwicht tussen ‘pijn’ en ‘visie’. De visie waar de verandering heen moet leidt altijd tot pijn. Als je tenminste graag alles bij het oude wilt houden.
  • Een baas die zijn rol van sponsor onvoldoende vervult. Dan moet je je afvragen, waarom hij/zij dat gedrag niet vertoont. Er omheen werken heeft niet veel nut. Dan ga je als het ware ‘ondergronds’. Durf dus je bestuurder te vragen naar het “Waarom?”!

Leo vervolgt met vijf implementatie of veranderstijlen, omschreven met kleuren. Deze zijn afkomstig van Leon Caluwé en onderscheiden manieren van denken of aanpakrichtingen. Personen hebben vaak de neiging om zich bij één familie van veranderstijl prettig te voelen. Daarnaast kan de top of management een andere stijl hebben dan de onderwijsteams zelf. Dan botsen de voorgestelde manieren van aanpak met hoe mensen deze wensen uit te voeren.

Leo moedigt aan je eigen veranderstijl te leren kennen. Doe een goede rolanalyse. Leer de veranderstijl van anderen herkennen en ben je daar bewust van. Dan begrijp je beter waar gedrag soms vandaan komt. Als je in een team met verandering aan de slag gaat, zorg dan voor een evenwichtige bemensing over de ‘veranderkleuren’.

 

Tip van Leo: Gebruik het 7s model van McKinsey:

Hier komen alle aspecten bij verandering op een iets andere manier voorbij. Het helpt je in ieder geval om problemen vanuit meerdere perspectieven te bekijken.

Eigenlijk gaat Leo zijn presentatie niet zozeer inhoudelijk over Focus op Vakmanschap, maar omdat het zoveel impact heeft lijkt me de nadruk op verandering op zich niet verkeerd.

Update: De presentatie is hier te vinden.